Η χαμένη κόρη - Έλενα Φερράντε

Ολιγοσέλιδο κοινωνικό μυθιστόρημα. Πρωταγωνίστρια είναι η Λήδα που κοντά στα 50 της αποφασίζει να πάει διακοπές μόνη της σε ένα θέρετρο. Τυχαία παρακολουθεί κομμάτια της καθημερινότητας μιας οικογένειας της περιοχής μεταξύ των οποίων μια νεαρή μητέρα με το τρίχρονο κοριτσάκι της. Έρχονται στο νου της αναμνήσεις της ζωής της και σταδιακά μας τις περιγράφει.

Δεν είναι ευχάριστες αναμνήσεις. Συνήθως εξυμνούμε και εξιδανικεύουμε την μητρότητα και σπάνια κάποιος μιλά ανοιχτά για την απόλυτη κούραση που τη συνοδεύει- δε μιλάω μόνο για την σωματική κούραση, αναφέρομαι στην ψυχολογική εξάντληση. Εδώ η συγγραφέας εστιάζει σε αυτές τις στιγμές. Έχει πιάσει όλες τις άσχημες μέρες που έρχονται στη ζωή μιας μητέρας και έχουν σχέση με την ανατροφή των παιδιών της και τις περιγράφει. Οι μαμάδες της ιστορίας έχουν κόρες αλλά δεν είναι και τόσο διαφορετικά για όσες έχουν γιους. 

Αποφασίζοντας να είμαι ειλικρινής θα πω ότι αναγνώρισα στιγμές της ζωής μου στα λόγια της πρωταγωνίστριας, ειδικά κάποιες φορές που ένιωθα ότι έχασα τον εαυτό μου και ότι είμαι "μόνο μαμά" και όχι "η Βίκυ που ήμουν κάποτε". Το ίδιο εύκολα τον αναγνώρισα και στις φράσεις "θέλω να φύγω" και "περνάει τελικά". Ίσως κάποιες καταλάβατε τι εννοώ, ίσως σας φαίνεται ασυνάρτητο αλλά δεν πειράζει. 

Σίγουρα το κοινωνικό μήνυμα όσον αφορά τη μητρότητα είναι πολύ δυνατό και παρήγορο, είναι ωραίο να βλέπεις γραμμένο ότι όντως υπάρχουν τεράστιες δυσκολίες στο ρόλο της γυναίκας σήμερα (απορώ πώς τα καταφέρνουμε χωρίς να τρελαθούμε κάποιες φορές από την πίεση). Όσον αφορά την υπόλοιπη ιστορία δεν μπορώ να πω ότι μου άρεσε. Βρήκα όλα τα άτομα αντιπαθητικά, δεν μου άρεσε κανένας. Είναι τόσο μικρό το βιβλίο που δεν πειράζει, αξίζει και μόνο για την "άφεση" που προσπαθεί να μας δώσει, για την απενοχοποίηση, αλλά γενικά η πλοκή δεν μου άρεσε.

Βαθμολογία: 6/10

Το οπισθόφυλλο του βιβλίου: 

Η Λήδα, καθηγήτρια πανεπιστηµίου, χωρισµένη εδώ και καιρό, είναι αφοσιωµένη εξ ολοκλήρου στις κόρες της και στη δουλειά της. Όταν όµως τα δυο κορίτσια φεύγουν για να ζήσουν µε τον πατέρα τους στον Καναδά, η Λήδα, αντί να στενοχωρηθεί, νιώθει ξαφνικά ελεύθερη. Η ζωή της τώρα φαντάζει πιο εύκολη. Αποφασίζει να πάει διακοπές σε ένα παραθαλάσσιο χωριουδάκι της Nότιας Ιταλίας. Μετά τις πρώτες ξέγνοιαστες µέρες, η συνάντηση µε τα µέλη µιας «θορυβώδους» οικογένειας από τη Νάπολη θα φέρει στην επιφάνεια µνήµες των δύσκολων αποφάσεων και των συνεπειών τους για την ίδια και την οικογένειά της... Στη Χαµένη Κόρη, η Έλενα Φερράντε καταδύεται στα βάθη της µητρότητας, στα βάθη της γυναικείας φύσης, µε αυτή την ειλικρινή, ατόφια γλώσσα της που κατέκτησε εκατοµµύρια αναγνώστες σε όλο τον κόσµο.

Η λέσχη ανάγνωσης και πατατόπιτας του Γκέρνζι - Mary Ann Shaffer και Annie Barrows

Προφανώς και ξίνισα τα μούτρα μου όταν έπεσε το μάτι μου στον τίτλο, απορώντας με τη λογική μερικών να βάζουν τέτοιους αλλοπρόσαλλους τίτλους στα βιβλία τους. Και προφανώς δεν το είχα ξανακούσει, ούτε σαν βιβλίο ούτε σαν ταινία. Όμως τελικά αποδείχτηκε ότι πρόκειται για ένα πολύ ωραίο κοινωνικό μυθιστόρημα που διαδραματίζεται στην Αγγλία λίγο μετά το τέλος του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου. Είναι πρωτότυπα γραμμένο με την αφήγηση να γίνεται μέσα από επιστολές που ανταλλάσσουν μεταξύ τους οι πρωταγωνιστές. Η υπόθεση περιστρέφεται γύρω από τη ζωή της Τζούλιετ, μιας επιτυχημένης συγγραφέως που ψάχνει θέμα για το καινούριο της βιβλίο και αντί για αυτό ανακαλύπτει έναν νέο τρόπο ζωής και ανθρώπους που καταλήγει να αγαπήσει σαν συγγενείς της. 

Θα πω ότι στην αρχή με ξένισε πολύ η διήγηση μέσω επιστολών. Ενοχλήθηκα επειδή δεν υπήρχε η γραμμική ροή αφήγησης και επειδή για να βγαίνει νόημα έπρεπε να προσέχω ποιος είναι ο συντάκτης και ο παραλήπτης του κάθε σημειώματος (δεύτερο ξίνισμα μούτρων). Αν είστε (στραβόξυλα) σαν εμένα μην αφήσετε το βιβλίο στην άκρη για αυτόν το λόγο, συνηθίζεται πάρα πολύ γρήγορα. Στην πραγματικότητα θα ομολογήσω ότι τελικά μου άρεσε πολύ αυτή η πρωτοτυπία αφού η αφήγηση είναι πολυπρόσωπη και μαθαίνουμε τις εξελίξεις μέσα από τα βιώματα όλων των πρωταγωνιστών. Πολύ ευρηματικό, πρωτότυπο και σίγουρα πολύ δύσκολο για τις συγγραφείς να πετύχουν αυτό το εξαιρετικό αποτέλεσμα. 

Φαντάζομαι ότι τα γεγονότα που αναφέρει όντως συνέβησαν οπότε χάρηκα που απ' το πουθενά βρήκα άλλο ένα βιβλίο που αφορά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Έχει και αναφορές σε στρατόπεδα συγκέντρωσης χωρίς όμως να αποτελούν κύριο μέρος της ιστορίας. Κυρίως περιγράφει τη ζωή των κατοίκων του Γκέρνζι κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής και τα πρώτα χρόνια μετά από αυτήν. 

Προφανώς διαβάζεται πάρα πολύ εύκολα, είναι γρήγορο, ενίοτε αστείο και με μια πρωταγωνίστρια πολύ συμπαθητική. Χαίρομαι στ' αλήθεια που το διάβασα,  με άφησε με μια αίσθηση ηρεμίας και χαράς πάρα το ότι ενίοτε τα γεγονότα που περιγράφει είναι στενάχωρα. 

Βαθμολογία: 10/10 (τελικά)

Το οπισθόφυλλο του βιβλίου: 

«…Απορώ πώς έφτασε το βιβλίο μέχρι το Γκέρνζι. Ίσως υπάρχει κάποιο ένστικτο που κάνει τα βιβλία να βρίσκουν το σπιτικό τους και τους κατάληλλους αναγνώστες τους…»

Από τους μαγευτικούς βράχους και τους κατάλευκους αμμουδερούς κόλπους ως τα υπέροχα λιθόστρωτα του Σεντ Πίτερ Πορτ, το Γκέρνζι είναι ένα πανέμορφο νησί να τριγυρνάς. Σ’ αυτό, λοιπόν, το νησί της Μάγχης καταφθάνει το 1946, στον απόηχο του πολέμου, η νεαρή συγγραφέας Τζούλιετ Άστον ενόσω ψάχνει να βρει θέμα για το βιβλίο της. Τελικά την πηγή έμπνευσης τη βρίσκει στους κατοίκους του Γκέρνζι, που της μαθαίνουν την αξία των μικρών πραγμάτων και πόσο βοηθούν τους ανθρώπους να μεγαλουργούν, υπηρετώντας έννοιες σαν την αγάπη, την ειρήνη κόντρα στον πόλεμο, τη γενναιότητα, την αυτοθυσία, τη συντροφικότητα. Κι ύστερα ήρθε ο έρωτας…

Εντέλει όλοι και όλα, και οι Νησιώτες και η Τζούλιετ και τα βιβλία, πρωταγωνιστούν στο ανά χείρας ρομαντικό επιστολικό μυθιστόρημα των Μέρι Ανν Σέφερ και Άννι Μπάροουζ, Η Λέσχη Ανάγνωσης και Πατατόπιτας του Γκέρνζι, που για έντεκα εβδομάδες κατείχε την πρώτη θέση στη λίστα των ευπώλητων των Νιου Γιορκ Τάιμς και έγινε μπεστ σέλερ πουλώντας πάνω από 7,5 εκατομμύρια αντίτυπα, το δε 2018 γυρίστηκε σε ταινία που προβλήθηκε με μεγάλη επιτυχία.

Ένας ύμνος στην αθωότητα με την οποία αφοσιώνονται οι άνθρωποι στο νόημα και την ουσία της ζωής.

Μόρα: Σκιές στο χιόνι - Ευαγγελία Γιάννου

Το Λιοχώρι είναι ένα μικρό ορεινό χωριό την εποχή που οι άνθρωποι ακόμη μετακινούνταν με άμαξες και ο πρόεδρος υποσχόταν ότι "θα φέρει το ηλεκτρικό στο χωριό". Ο χειμώνας είναι βαρύς και οι κάτοικοι προσπαθούν να τα βγάλουν πέρα με ό,τι έχουν και όπως μπορούν. Μέχρι τη στιγμή που σκοτώνεται ο Έκτορας και αφήνει μόνη την νεαρή γυναίκα του την Αμαλία, νύφη φερμένη από την πόλη. Και μετά, αρχίζουν να συμβαίνουν ασυνήθιστα γεγονότα στο χωριό, τόσο τα βράδια όσο και τη μέρα. 

Η επιλογή των πρωταγωνιστών είναι εξαιρετική, στο μυαλό μου είναι αντιπροσωπευτική του πληθυσμού που είχαν τα απομακρυσμένα από τα αστικά κέντρα χωριά κάποιες δεκαετίες πριν. Όλοι παίζουν ρόλο στην εξέλιξη της ιστορίας, δεν ξεχώρισα κάποιον από αυτούς ως βασικό πρωταγωνιστή.  Τόσο πολύ μου άρεσε ο κόσμος που δημιούργησε η συγγραφέας που θα ήμουν απόλυτα ευχαριστημένη ακόμη κι αν ολόκληρη η ιστορία περιοριζόταν στο να μας περιγράφει τη ζωή στο Λιοχώρι, χωρίς να υπάρχουν άλλες εξελίξεις. Απλά να διαβάζω για το πώς πέρασε η μέρα της Άννας, τι σκέφτηκε ο παπάς, πώς ένιωσε η Ματούλα και περιστασιακά να γελάω με την μαμά του Αναστάση. Και ας πήγαινε έτσι όλο το βιβλίο, ας περιέγραφε απλά έναν χειμώνα στο χωριό, εγώ πάλι υπέρ ευχαριστημένη θα ήμουν. 

Όμως μιλάμε για ένα μυθιστόρημα που ο εκδοτικός το χαρακτηρίζει ως μεταφυσικό και η αλήθεια είναι πως έχει πολλά στοιχεία του είδους. Όλη η ατμόσφαιρα του βιβλίου είναι σκοτεινή, γεμάτη από νύχτα, κρύο και χιόνι.  Και όταν έρχεται η ώρα που "η ζωή κι ο θάνατος παύουν να είναι δυνάμεις αντίθετες" (όπως λέει στο οπισθόφυλλο) έχουν ήδη δημιουργηθεί οι κατάλληλες συνθήκες και είσαι έτοιμος να ταραχτείς με όσα διαβάζεις. Δε θα πω ότι είναι τρομαχτικό το βιβλίο, αλλά σίγουρα δημιουργεί απίστευτη ατμόσφαιρα και κατάφερε να με κρατήσει σε μια συνεχή ένταση. Από τα πολύ καλά του είδους. 

Η γραφή της συγγραφέως είναι μεστή, περιγραφική, γεμάτη εικόνες και ωραίους διαλόγους. Οι εξελίξεις είναι γρήγορες και παρά τον μεγάλο αριθμό πρωταγωνιστών δεν ένιωσα ούτε μια φορά ότι δεν γνωρίζω αυτόν που μιλάει. Υπάρχουν και αναδρομές στο παρελθόν για να μάθουμε όλη την ιστορία των συμμετεχόντων, οπότε με το τέλος του βιβλίου ξέρουμε τις προσωπικές ιστορίες και τον τρόπο που συνδέονται όλοι μεταξύ τους. Από τα καλύτερα βιβλία που διάβασα, το ευχαριστήθηκα πάρα πολύ και απόλαυσα κάθε σελίδα. 

Βαθμολογία: 10/10

Το οπισθόφυλλο του βιβλίου: 

ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΤΟΠΟΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΑΝΗΚΟΥΝ

ΟΥΤΕ ΣΤΟΥΣ ΖΩΝΤΑΝΟΥΣ ΟΥΤΕ ΣΤΟΥΣ ΝΕΚΡΟΥΣ.

Πλάι στο ποτάμι στέκει σιωπηλά το Λιοχώρι, ένα ξεχασμένο ορεινό χωριό. Για τους κατοίκους του όμως είναι ολόκληρος ο κόσμος. Εκεί, η ζωή κυλά ήσυχα. Οι άνθρωποι ζουν ταπεινά, κουβαλούν κρυφές επιθυμίες, δε μιλούν ποτέ για εκείνους που έφυγαν και μαθαίνουν να ζουν με την απώλειά τους. Ο Έκτορας και η Αμαλία λαχταρούν ένα παιδί που δεν έρχεται ποτέ. Ο Λεωνίδας ζει κυνηγημένος από το θάνατο της αγαπημένης του. Η Άννα μεγαλώνει ολομόναχη τα τέσσερα παιδιά της. Κι ο παπάς κρατά την πίστη του σαν φανάρι, φωτίζοντας μόνο ό,τι πρέπει να φαίνεται.

Εκείνον το Δεκέμβρη, ένα τραγικό δυστύχημα στην πλαγιά του βουνού κατά τη διάρκεια μιας χιονοθύελλας θα έχει ως αποτέλεσμα τη μοιραία συνάντηση και τη σιωπηλή συμμαχία τριών αντρών, διαταράσσοντας τα όρια μεταξύ ζωής και θανάτου. Έκτοτε, πάντα κάτι θα κινείται ανάμεσά τους παίρνοντας για καθέναν τη μορφή του μεγαλύτερου φόβου του.

Στο ήσυχο Λιοχώρι, η ζωή κι ο θάνατος παύουν να είναι δυνάμεις αντίθετες· γίνονται αλληλένδετες και διεκδικούν ίσο μερίδιο…

Ένα σκοτεινό μεταφυσικό μυθιστόρημα για τα όρια της ύπαρξης, την ενοχή που δε θάβεται κι εκείνες τις επιλογές που απαιτούν το τίμημά τους, ακόμα κι όταν όλα μοιάζουν τελειωμένα.