27/7/18

ex - έλληνες, Δελημήτρου Κωνσταντίνα


Να πω μυστικό; Θα πω. Την Κωνσταντίνα Δελημήτρου τη γνώρισα προ δεκαετίας περίπου μέσα από το μπλογκ της. Κάτι έψαχνα στο ίντερνετ και το βρήκα μπροστά μου - η Ψιλικατζού το λέγανε, διάβασα λίγο και μου άρεσε, οπότε για αρκετό καιρό διάβαζα τις αναρτήσεις της.
Έχω διαβάσει και το πρώτο βιβλίο της, το οποίο με είχε ταράξει με την αλήθεια που έκρυβε μέσα του και κυρίως με τον απλό τρόπο με τον οποίο διηγούνταν γεγονότα και καταστάσεις που τη σημάδεψαν.  Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο περιγράφει και στο βιβλίο της ex - έλληνες τη συνέχεια της ζωής της, όταν πια αναγκάζεται να φύγει από την Ελλάδα και να πάει μαζί με τον άντρα και το παιδί της στην Κύπρο κυνηγώντας απλά πράγματα: μια δουλειά σχετικά σταθερή που θα τους επιτρέπει να ζουν αξιοπρεπώς.  
Όπως και το πρώτο, έτσι και αυτό το βιβλίο στην ουσία αποτελείται από δυο διαφορετικά μέρη που προχωρούν παράλληλα και ξεχωρίζουν από την διαφορετική γραμματοσειρά.
 Στο ένα μέρος περιγράφει με απλό, αληθινό και ενίοτε ευχάριστο τρόπο τη ζωή της στην Κύπρο. Υπάρχουν στιγμές που έπιανα τον εαυτό μου να χαμογελά-  κυρίως όταν περιέγραφε τις διάφορες στο λεξιλόγιο ανάμεσα σε εμάς και τους Κυπρίους, υπήρχαν όμως και άλλες στιγμές που όλο το κείμενο έβγαζε στεναχώρια, μοναξιά, απελπισία και κούραση (ψυχολογική). Δεν ξέρω, η κοπέλα έχει έναν εντελώς αληθινό τρόπο να γράφει-  ένιωθα σαν να μιλούσα μαζί της από κοντά, σαν να πίναμε καφέ και να μου μιλούσε (όλο ένταση) για τη ζωή της. 
Είναι όμως και το άλλο μέρος.  Εκεί όπου καταγράφει τις σκέψεις της για την κατάσταση στην Ελλάδα και την Κύπρο, τον τρόπο που την επηρέασε η οικονομική κρίση, την απελπισία της, τους φίλους της που ξενιτεύτηκαν σε άλλες χώρες. Ο φόβος για την επιβίωση ήρθε στο προσκήνιο πολλές φορές-  ας μη γελιόμαστε, κανείς δεν παίρνει την τεράστια απόφαση να αλλάξει χώρα αν αισθάνεται ασφαλής και εξασφαλισμένος  στη χώρα του - όχι όταν έχει οικογένεια. Νομίζω ότι έχει κάνει μια καταπληκτική αποτύπωση της κατάστασης, όσες ειδήσεις και να δεις, όσες εκπομπές, όσο και να βάλεις τη φαντασία σου να δουλέψει, αν δεν το ζήσεις προφανώς δεν μπορείς να καταλάβεις την αγριότητα ενός μέλλοντος στο οποίο δεν έχεις τίποτα απολύτως εξασφαλισμένο, η κάθε μέρα είναι μια πάλη και μια ελπίδα να μην τύχει "κάτι έκτακτο " που θα σε βγάλει εκτός ημερήσιου οικονομικού προϋπολογισμού.  
Δεν είναι στενάχωρο το βιβλίο, δεν με άφησε με πικρή γεύση. Σίγουρα όμως με άφησε προβληματισμένη όσον αφορά την κατάσταση στη χώρα μας και το τι θα γίνει, πώς θα σωθούμε, τι μπορούμε να κάνουμε ατομικά και συλλογικά ώστε να σταματήσουμε αυτό το χάος που υπάρχει γύρω μας. Και πάλι όμως, από την άλλη μεριά με άφησε χαρούμενη αφού γνώρισα πολλές πτυχές της ζωής στην Κύπρο, είναι πάντα ωραίο να γνωρίζεις έστω και μέσα από τα βιβλία άλλους τρόπους ζωής και άλλες συνήθειες, παρόμοια αλλά και διαφορετικά από τα δικά μας. 

Το οπισθόφυλλο του βιβλίου: 

Η μετανάστευση δεν είναι αστείο πράγμα. Άλλα φαντάζεσαι, άλλα βρίσκεις, πολύ περισσότερα θ’ αντέξεις, θα φοβηθείς, θα χαρείς.
Μία ακόμη ματιά στους καιρούς μας μέσα από την ιστορία της ηρωίδας, άλλοτε με χιούμορ, άλλοτε με βαθύτερες εξομολογήσεις για τα μικρά αυτονόητα της νέας ζωής, που φαντάζουν πολύτιμα σε όσους «δραπέτευσαν».
Η Κωνσταντίνα Δελημήτρου, με όχημα την προσωπική αφήγηση και τις ιστορίες του blog της, εξιστορεί την απόφαση της μετανάστευσης από την Ελλάδα στην Κύπρο, τις δυσκολίες και τη νέα της πραγματικότητα σ’ έναν τόπο που λίγο μετά αντιμετώπισε επίσης κρίση.

24/7/18

Γυναίκες της μικρής πατρίδας, Θοδωρής Παπαθεοδώρου


Το "Γυναίκες της μικρής πατρίδας" είναι ένα καθαρό ιστορικό μυθιστόρημα. Περιγράφει την ιστορική περίοδο από το 1883 όταν γεννήθηκαν οι δυο ηρωίδες (Αρετή και Φωτεινή) μέχρι το 1903 και την έναρξη του Μακεδονικού Αγώνα. Τελειώνει σε ένα εξαιρετικά κρίσιμο σημείο για την ιστορία, αλλά εντάξει, σε περίπου ένα τρίμηνο θα κυκλοφορήσει η συνέχεια.

Το βιβλίο από άποψη δομής είναι χωρισμένο στις εξής ενότητες:
Το προοίμιο, στο οποίο περιγράφεται η γέννηση των ηρωίδων. Είναι μικρό σε μέγεθος και στην ουσία μας συστήνει την οικογένεια της καθεμιάς, το κοινωνικό επίπεδο και τον τόπο κατοικίας της.
Στο πρώτο μέρος βλέπουμε στιγμές εξαιρετικά σημαντικές που στιγματίζουν τη ζωή των κοριτσιών. Περιγράφονται στιγμιότυπα από τη ζωή στα ορφανοτροφεία της εποχής (ευτυχώς χωρίς λεπτομέρειες) αλλά και οι φριχτές συνθήκες κάτω από τις οποίες εκδιώχθηκαν από τη Φιλιππούπολη της τότε Ανατολικής Ρωμυλίας (τώρα η περιοχή ανήκει στη Βουλγαρία) οι Έλληνες Ορθόδοξοι. Επίσης γνωρίζουμε έναν άντρα πρωταγωνιστή που στην πορεία θα παίξει μεγάλο ρόλο στην πλοκή.
Στο δεύτερο μέρος μεταφερόμαστε στο έτος 1902, όπου βρίσκουμε τις κοπέλες ενήλικες. Η Αρετή προσπαθεί να πραγματοποιήσει τα όνειρά της μέσα στα ασφυκτικά κοινωνικά πλαίσια που ζει η οικογένειά της, ενώ η Φωτεινή, κάτοικος Θεσσαλονίκης πια, προσπαθεί να βάλει τη ζωή της σε μια τάξη. Τις παρακολουθούμε όσο μπαίνουν στη θέση τους τα κομμάτια του παζλ της πολιτικής και κοινωνικής ζωής στην Ελλάδα που θα οδηγήσουν στον Μακεδονικό Αγώνα, ενώ βλέπουμε και τις διεργασίες που γίνονται εσωτερικά στα κορίτσια και θα τις οδηγήσουν να συμμετάσχουν και αυτές με όποιο τρόπο μπορούν.
Τρίτο μέρος. Η καθεμιά από τη θέση της παλεύει για την Ελλάδα όπως μπορεί. Η Αρετή ως δασκάλα στο Ρακοβο της Φλώρινας διδάσκοντας Ελληνικά στα παιδάκια του χωριού και η Φωτεινή στη Θεσσαλονίκη, σπουδαγμένη νοσοκόμα και ενταγμένη σε μια οργάνωση που παλεύει για την επικράτηση των Ελλήνων στη Μακεδονία.
Επίλογος: δεν θα πω κουβέντα για αυτό το τμήμα του βιβλίου. Αναμφίβολα είναι το πιο συναισθηματικό κεφάλαιο, πολύ δυνατό, πολύ αγχωτικό, πολύ ψυχοπλακωτικό. Ταυτίστηκα με τις ηρωίδες, φοβήθηκα και προβληματίστηκα μαζί τους.

Ας αρχίσω με τα εύκολα. Ο τρόπος γραφής του κ. Παπαθεοδώρου είναι εξαιρετικός. Απλός, κατανοητός, με θαυμάσιο λεξιλόγιο (ίσως λίγο περισσότερο για εμάς τους Εβρίτες αφού αφήνει και περνάνε μέσα στο κείμενο λέξεις που τις ακούμε από τις γιαγιάδες μας). Η ροή γρήγορη και η πλοκή θαυμάσια. Η γραφή είναι συγκλονιστική, η μεταφορά συναισθήματος και η συμπάθεια που δημιουργεί για όλους ανεξαιρέτως τους ήρωες είναι τεράστια. Οι κοινωνικές συνθήκες της κάθε περιόδου που περιγράφει δίνονται επαρκώς, το ίδιο και οι συνήθειες των ανθρώπων. Γενικά, δεν μπορώ να βρω κάποιο αρνητικό στοιχείο, όχι ότι αυτό μου κάνει εντύπωση αφού ότι έχω διαβάσει από τον κ. Παπαθεοδώρου είναι γραμμένο με θαυμάσιο τρόπο, ασχέτως περιεχομένου. 

Τα δύσκολα για εμένα αρχίζουν με το ιστορικό περιεχόμενο του βιβλίου. Κάθε φορά που διαβάζω ιστορικό μυθιστόρημα αυτού του επιπέδου νομίζω ότι έχω τελειώσει το σχολείο άλλης χώρας. Το μόνο που θυμάμαι από την ιστορία που διδάχτηκα είναι η ιστορία της αρχαίας Ελλάδας, ο απελευθερωτικός αγώνας του 1821 και ότι υπήρχαν τόσες πολλές ημερομηνίες σε κάθε σελίδα του βιβλίου που με έπιανε απελπισία. 
Ήξερα ότι υπάρχει μια περιοχή που λεγόταν Ανατολική Ρωμυλία και ήταν στην τωρινή Βουλγαρία επειδή πήγαινα παραδοσιακούς χορούς και μου το είπανε εκεί. Ήξερα ότι υπήρχαν οι Μακεδονομάχοι, ήξερα ότι υπήρξε ο Μακεδονικός Αγώνας, αλλά το πώς και γιατί συνέβη αυτός δεν το γνωριζα. Μέσα στο βιβλίο διάβασα και κατάλαβα πολλά πράγματα, οπότε για άλλη μια φορά θα παραδεχτώ ότι ευτυχώς που υπάρχουν συγγραφείς που τολμούν να ασχοληθούν με λιγότερο «πιασάρικα» ιστορικά γεγονότα ώστε να μας δώσουν το έναυσμα να μάθουμε λίγα παραπάνω πράγματα για την ιστορία της χώρας μας.

Κλείνοντας και ανακεφαλαιώνοντας να πω ότι το βιβλίο μου άρεσε πολύ, τα ιστορικά γεγονότα δίνονται με σαφήνεια και με τις λεπτομέρειες που είναι απαραίτητες ώστε αφενώς να μην κουραστεί ο αναγνώστης, αφετέρου να μπορέσει να τοποθετηθεί νοερά στο σωστό ιστορικό πλαίσιο. Περιμένω τη συνέχεια εναγωνίως...

Βαθμολογία: 10/10

Το οπισθόφυλλο του βιβλίου: 

Αν κάτι έχω μάθει όλα αυτά τα χρόνια που αξιώθηκα να ζήσω, είναι πως η ελευθερία και η αγάπη είναι αξεχώριστες. Γέννες της ίδιας σποράς, καρποί των αδείλιαστων ψυχών. Δεν αρκεί να επιθυμείς, δεν αρκεί να περιμένεις. Πρέπει να τολμήσεις, ν’ αγωνιστείς για όσα αξίζουν στη ζωή. Για να έχει νόημα. Για να μην ξοδευτεί άδικα. Εγώ ανήκω σε μια τέτοια γενιά. Στη γενιά που δε φοβήθηκε τη θυσία…


Γυναίκες της μικρής πατρίδας… Μακεδόνισσες. Ελληνίδες. Στη χαραυγή του εικοστού αιώνα, άγριος κι αδυσώπητος ξεσπάει ο αγώνας στη σκλάβα Μακεδονία. Η γη ματώνει, ο ελληνισμός ψυχορραγεί. Τούρκοι, Βούλγαροι, κομιτάτα, τσέτες, πυρπολήσεις, εκτελέσεις, αμέτρητες θυσίες. 

Γυναίκες της μικρής πατρίδας… Σαν την Αρετή. Σαν τη Φωτεινή. Ζυμώθηκαν με τον κίνδυνο, πάλεψαν για το γένος, την πίστη, τη λευτεριά. Θέριεψαν οι ψυχές τους κι έκλαψαν συνάμα. Για τους φίλους που έπεσαν, τα μαρτύρια που άντεξαν, τα μυστικά που βάσταξαν. Για το λατρεμένο παιδί που έχασε τόσο άδικα η μία. Για τον άντρα που αγάπησε παράφορα και σκότωσε με τα ίδια της τα χέρια η άλλη. Μπορεί να τις κυνήγησαν, μπορεί να τις βασάνισαν. Δεν τις δάμασαν όμως ποτέ. Αυτές. Τις γυναίκες της μικρής πατρίδας μας...






20/7/18

Πέτρα και μέλι, Χριστίνα Ζέμπη


(Μερικές φορές απλά πέφτω πάνω σε βιβλία που με κάνουν να αισθάνομαι λιγότερες τύψεις που δύσκολα δέχομαι τη λογική "είναι πρωτοεμφανιζόμενος συγγραφέας, μην κρίνεις πολύ αυστηρά".)
Για καιρό έβλεπα συνέχεια μπροστά μου το συγκεκριμένο βιβλίο (και ένα άλλο που έχει ακριβώς το ίδιο εξώφυλλο  και μπερδευόμουν), κάποια στιγμή το αγόρασα και μετά το είχα να κάθεται στη βιβλιοθήκη και να περιμένει πότε θα το διαβάσω- με τρόμαζαν βλέπεις οι πολλές σελίδες του και το γεγονός ότι από την περίληψη φαίνεται ότι είναι κοινωνικό βιβλίο και γενικά τα κοινωνικά δεν τα έχω σε προτεραιότητα. 
Ευτυχώς το έπιασα. Τρεις μέρες μου πήρε να το διαβάσω, κάθε λεπτό του ελεύθερου χρόνου μου το διέθεσα στο βιβλίο, καιρό είχα να ευχαριστηθώ τόσο με κοινωνικό βιβλίο. 
Στην ουσία είναι η εξιστόρηση της ζωής του Οδυσσέα, ενός Μανιάτη που λόγω της αναβίωσης μιας βεντέτας φεύγει από τον τόπο του στα δεκαεπτά του και πηγαίνει στην Αμερική.  Με πάρα πολύ ωραίο τρόπο, με εναλλαγές ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν παρακολουθούμε ολόκληρη τη ζωή του Οδυσσέα όπως μας την περιγράφει κατά κύριο λόγο ο ίδιος, αλλά κάποια κομμάτια τα μαθαίνουμε από τον Αλέξη, έναν νεαρό Μανιάτη που ζει τώρα στη Μάνη και γνωρίζει το παρελθόν του Οδυσσέα. 
Το βιβλίο είναι εξαιρετικό. Προσοχή: όχι εξαιρετικό για πρωτοεμφανιζόμενο συγγραφέα, είναι εξαιρετικό γενικά. Το ευχαριστήθηκα. Οι περιγραφές του τοπίου και των εθίμων της Μάνης, οι συνήθειες των ανθρώπων, ο τρόπος ζωής πριν από τριάντα χρόνια και ο τρόπος ζωής σήμερα, οι δυσκολίες και το κουράγιο που χρειάζεται για να μην τα παρατήσεις, ο έρωτας, η αγάπη, η αφοσίωση, η ανθρώπινη ανοησία και ο εγωισμός, όλα δοσμένα πολύ όμορφα στις σελίδες του βιβλίου. Η πλοκή ήταν ωραία και στρωτή και δεν υπήρχαν επαναλήψεις που κουράζουν. Αξιοσημείωτα όμορφη ήταν και η γραφή της συγγραφέως, οι λέξεις και η σύνταξή των προτάσεων. Μπράβο στην κ. Ζέμπη και συγχαρητήρια,  μακάρι να τη δούμε και σε κάτι άλλο και μάλιστα σύντομα, πραγματικά το ευχαριστήθηκα πολύ


Βαθμολογία: 9/10 (επειδή λίγο πριν το τέλος θα μπορούσε να συμπτύξει λίγο κάποιες σελίδες. αν και πραγματικά τώρα γίνομαι στριμμένη). 

Το οπισθόφυλλο του βιβλίου: 

Όλους με κάποιο τρόπο μας σημαδεύει ο τόπος μας, πόσο μάλλον αν αυτός λέγεται Μάνη. Ο αέρας που μπαίνει σφυρίζοντας στις πολεμότρυπες των πύργων ακόμα ψιθυρίζει ιστορίες για πειρατές και δικιωμούς. Μοιάζουν παλιές και ξεχασμένες, όμως δεν είναι ούτε το ένα ούτε το άλλο. Ένα ατύχημα με τραγική κατάληξη γίνεται αιτία να αναβιώσει μια ξεχασμένη βεντέτα σε ένα χωριό τής Μέσα Μάνης. Ο Οδυσσέας, δεκαπέντε χρονών, αναγκάζεται να φύγει από τον τόπο του για να ζήσει κοντά στο θείο του, που είναι εγκατεστημένος από χρόνια στη Νέα Υόρκη. Επιστρέφει, δεκαεπτά χρόνια μετά, να κλείσει τους παλιούς λογαριασμούς. Όμως σ' αυτή την πρώτη του επιστροφή, ανέλπιστα, τον περιμένει ο έρωτας. Ένας φλογερός έρωτας που τα σαρώνει όλα. Παρελθόν και παρόν κι ακόμα περισσότερο το μέλλον.

Δυο επισκέψεις στην πατρώα γη με διαφορά δεκαεπτά χρόνων. Δυο καλοκαίρια. Πολύ λίγος χρόνος για να χορτάσεις μια επιστροφή, αρκετός για να ζωντανέψει το παρελθόν που σε καταδιώκει. Να αγαπήσεις, να προδοθείς, να προδώσεις. Να διεκδικήσεις εκείνο που σου χρωστάει η ζωή και να το χάσεις. Για πάντα;